ਸਾਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੁੱਖੀ ਮਿੱਸੀ ਖਾ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ l ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਲਗਦੀ ਹੈ l ਰੁੱਖੀ ਮਿੱਸੀ ਖਾ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ l ਜੇਕਰ ਇਹ

ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੇ ਵੱਧ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਭੇਡ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਪਰ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਯੂਦ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ

*ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਵੇਲਾ* -ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅੱਧੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਰੱਬ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ l ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦਾ ਮੁਲਕ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ l ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਭਾਵ

*Set and achieve goals*-ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤਬਹੁਤੇ ਇਨਸਾਨ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਮਿਥਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ l ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਮਿਥਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਂ ਤਰੀਕੇ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ l ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਕਿਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

-ਸਿਰਫ 3,536 ਹਫਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਉਮਰ 68 ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਉਮਰ 82 ਸਾਲ ਦੇ ਲਾਗੇ ਹੈ l ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਔਸਤਨ 3,536 ਹਫਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 4,264 ਹਫਤੇ ਜਿਉਂਦਾ

-ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਮੈਂ 17 ਕੁ ਸਾਲ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੰਪਨੀ ਖੋਲ੍ਹੀ l ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧ ਪੈਸੇ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਿਖਾਈ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ l ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੁਆਰਾ

ਭਾਰਤ ਨੂੰ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਲਿਆ ਸੀ l ਇਸ ਅਖੌਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਿਰਫ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਹੀ ਬਦਲਿਆ ਸੀ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਗਲਾ ਜਨਮ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਜਨਮ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਖੁਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਉੱਪਰ ਯਕੀਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖੁਦ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣ l -ਅਵਤਾਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ

-ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਝੜ੍ਹਾ ਆਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ l ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਘਰ ਕਦੋਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਵੇਚਿਆ ਜਾਵੇ ? ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦਾ ਹੈ

ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਕ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਪਰ ਅੱਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪੱਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਹਿੱਲੀ ਹੋਈ ਹੈ l ਅੱਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਸਗੋਂ

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਨੂੰਨਾਂ ਖਿਲਾਫ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ l ਅੱਜ ਇਹ ਲਿਖਤ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀਆਂ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈੰਡ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਜਿਥੇ ਪੱਕੇ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਦਸ ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਕੰਮ ਲੱਭਣਾ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹਾਂ

-ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਰੋਟੀ, ਕੱਪੜਾ, ਮਕਾਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ l ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ l ਵਧੀਆ ਤਾਂ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ

-ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਾਜਬ ਭਾਅ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਵੇਲੇ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ

*ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਉਲਟ ਚੱਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕੁਰਾਹੀਆ ਕਹਿਣ ਲਗਦੇ ਹਨ l *ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦਾ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਈਲੱਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ l *ਜੋ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਰੀਸ ਕਰਦਾ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਭੇਡ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ l *ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ

ਮੈਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ l ਜਨਮ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਛਕਣ ਬਾਰੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ l ਵੰਡ ਕੇ ਛਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਲੋੜ੍ਹਵੰਦ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਔਖੇ

ਸ਼ਰਧਾ:- ਸ਼ਰਧਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ, ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਤੀ, ਕਿਸੇ ਮੂਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀ, ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬਿਲਡਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ l ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ l ਇਸ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਸਬੂਤ