ਵਿਗਿਆਨਕ/ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨਜ਼ਰੀਆ, ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ – ਅਵਤਾਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ
ਅਵਤਾਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਾਜੀ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ| ਉਹਨਾਂ ਜਿਥੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਸਾਲੀ ਤਰੱਕੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ| ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਿਚ ਵੀ ਮਿਸਾਲੀ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਾਠਕ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਬਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ| ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਹ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਈ ਭੁੱਖਾ ਨਾ ਰਹੇ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਪੈਸੇ ਲਾਉਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਉਹ ਜੇਬ ਨੂੰ ਬਕਸੂਏ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ| ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨ, ਜਜ਼ਬਾ, ਹਿੰਮਤ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬੇਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੁਕਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ| ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕਲੀ ਇਕੱਲੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਉਕਤ ਪੀ.ਡੀ.ਐਫ ਕਿਤਾਬਚੇ ਰਾਹੀਂ ਪੜੋਂਗੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋਂਗੇ |
-ਤਰਨਦੀਪ ਬਿਲਾਸਪੁਰ
ਕਿਤਾਬ ਦਿਵਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ – Special on World Book Day
ਅੱਜ ਦੁਨੀਆਂ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ l ਇਸ ਦਿਨ ਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜ ਵੱਡੀ ਲਿਖੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਪਾਠਕਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ l ਇਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸਿੱਖਣਾ
ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ l ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਿੱਖ ਕੇ ਹੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਜਾਂ ਸਭ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖ ਗਿਆ ਹਾਂ l ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ
ਬੀਤਿਆ ਸਮਾਂ, ਅੱਜ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ
ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਅੱਜ ਸੁਆਰ ਸਕਦੇ ਹੋ l ਜੋ ਅੱਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਸੁਆਰ ਸਕਦੇ ਹੋ l ਬੀਤਿਆ ਸਮਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ l ਉਸ ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ l ਆਪਣੇ ਅੱਜ ਅਤੇ
ਦਰਦ
ਸੁਖ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦਰਦ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਾਲਾ l ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਦ ਦੇ ਕੇ ਨਾ ਪੁੱਛੋ, ਕਿ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਹਲਾ? ਦੇਰ ਬਾਦ ਹੀ ਪਤਾ ਚੱਲੇ, ਕਿਹੜਾ ਦਿਲ ਦਾ ਹੈ ਕਾਲਾ? ਜ਼ੁਬਾਨ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਲਾਵਾਂ ਤਾਲਾ l ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ
ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ
ਜੇਕਰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ l ਜੇਕਰ ਸੁਜਾਖੇ ਵਿਅਕਤੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੋਵੇ) ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਨਾ ਵਰਤਣ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਯੂਦ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ
ਕਰਮ ਤੇ ਧਰਮ
ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਨਾ ਹੋਇਆ ਫਿਕਰ ਤੇਰਾ, ਸਾਹ ਨਿਕਲਦਿਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਜਿਕਰ ਤੇਰਾ l ਜੀਂਦਿਆਂ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਇਆ ਅਪਰਾਧ ਤੇਰਾ, ਮਰਨੇ ਬਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸਰਾਧ ਤੇਰਾ l ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਨਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਰਮ ਤੇਰਾ, ਮਰਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹਰ ਖੂੰਝੇ ਵਿੱਚ ਭਰਮ ਤੇਰਾ l ਖੁਰਦਪੁਰੀਆ ਜਿਉਂਦੇ ਨਾ ਦੇਖਿਆ
ਸਵਾਲ
ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਬੰਦ ਤੇਰੀਆਂ, ਬੁੱਲ੍ਹ ਗਏ ਨੇ ਸੀਤੇ l ਹੱਥ ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਧਾ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਗਏ, ਕਿਰਤ ਕਰ ਲੈ ਮਾੜੀਏ ਨੀਤੇ l ਮੌਤੋਂ ਬਾਦ ਸਵਰਗ ਤੂੰ ਭਾਲੇਂ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਾ ਜੀਤੇਂ l ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਦੁਰਕਾਰਿਆ ਤੈਨੂੰ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਘੁੱਟ ਸਬਰ ਦੇ ਪੀਤੇ l ਲੁੱਟ
ਬੇਫਿਕਰੀ ਦੀ ਰੋਟੀ
ਹੱਥ ਤੇ ਪਈ ਰੋਟੀ ਜਿਹੜੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ, ਐਵੇਂ ਨਾ ਯਾਰ ਬਣਾਇਆ ਕਰ l ਧੱਕਾ ਦੇ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦੇਣ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੋਂ, ਬਹੁਤੇ ਨਾ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਕਰ l ਮੱਦਦ ਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਗੁਣ ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਇਆ ਕਰ l ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਾ ਮਿਲੇ
ਅੱਗੇ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਜੇਕਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋਵੋ ਪਰ ਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲੋਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਵੋ l ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲੋਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਵੀ ਕਾਮਰੇਡ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾ ਕੇ ਕੁੱਝ ਵੱਖਰਾ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਗਏ
ਕੁੱਝ ਵੱਖਰਾ ਸੋਚਣਾ, ਕੁੱਝ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਵੱਖਰਾ ਕਰਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਜਾਣਾ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ l ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਕਾਮਰੇਡ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਾਰਟਾ ਖੁਰਦ (ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ) ਕੁੱਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਦ ਸਾਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ
ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ
ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵੀ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ l ਸਭ ਕੁੱਝ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ l ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਖਰੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ l ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗਲਤ
ਮਨ ਮੰਗੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਪਾਉਣੀਆਂ
ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਮਨ ਮੰਗੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਪਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ l ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਰੱਬ ਜਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਸੁੱਖਾਂ ਸੁੱਖਦੇ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਰਗੜਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਯੂਦ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਮਨ ਮੰਗੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦੀ l ਆਖ਼ਿਰ ਇਹ ਕਿਉਂ
ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਐਸ਼ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕੁੱਝ ਨੀਂਦ ਗੁਆਉਂਦੇ ਲੋਕੀਂ
-ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕਰਜ਼ਾ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਗਮੀਆਂ l ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕਰਜ਼ਾ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਕਰਜ਼ਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ l ਫਿਰ ਇਹ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਸ਼ ਕਿਉਂ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਨਫਰਤ
ਤੁਸੀਂ ਜਿੰਨਾ ਸਚਾਈ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਓਨਾ ਹੀ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਨ ਲਗਦੇ ਹੋ l ਕਿਸੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਝੂਠ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਤੁਰੇ ਹੋਏ? ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲਾਈਲੱਗਤਾ ਦਾ ਰਾਹ ਤਾਂ
ਅਜੀਬ ਜਿੰਦਗੀ
ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜੋ ਮਿਲਿਆ, ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਤੰਬੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਕੇ ਜੋ ਮਿਲਿਆ, ਸਕੂਨ ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਖਹਿ ਕੇ ਜੋ ਮਿਲਿਆ, ਬਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਸਾਇਕਲਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੋ ਮਿਲਿਆ, ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਸੀ?
ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਾਥ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਤਰਸ, ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਕੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਤਾਂ ਆਸ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੌਕਾ ਹੈ l ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਿਰਫ
ਚੰਗਾ ਅਧਿਆਪਕ
ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ l ਬੁਰਾ ਸਮਾਂ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ l ਬੁਰੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ l ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁਰਾ ਸਮਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਚੰਗਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਸਵਰਗ
ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਲੋਕ ਸਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਜਾਣ ਲੱਗੇ? ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਲੋਕ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਸੀ? ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ
ਜਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਲੜਾਈਆਂ ਸਿਰਫ ਜਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੀ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ l ਜੇਕਰ ਜਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ l ਨਾਸਤਿਕ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ
ਮੰਜ਼ਿਲ
ਹਰ ਵਾਰ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮਿਲ ਜਾਏ l ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪੈਣਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ l ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤੁਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਨਵਾਂ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਾਲੋਂ ਵੀ