-ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਵੀਂ ਟੈਕਨੌਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਘਟਿਆ ਹੈ l ਨਵੀਂ ਟੈਕਨੌਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ l ਅਸੀਂ ਨਵੀਂ ਟੈਕਨੌਲੋਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਅਤੇ

ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ l ਸਰੀਰਕ ਮੌਤ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ l ਮਰਨ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਰਦੇ ਹਨ l ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਦਿ ਮਾਨਵ ਤੋਂ ਲੈ

ਕਦੇ ਹੱਸ ਵੀ ਲਿਆ ਕਰੋ l - ਵਿਅੰਗ ਮੈਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਉਂਦੇ ਹਨ l ਜੇ ਆ ਵੀ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ l ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕਰੋਨਾ ਮੇਰੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ

ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਜਿਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ l ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਸ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤਰਲੇ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ l ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ, ਸਾਧਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ

ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਥੱਲੇ ਸੋਟਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਲੋੜ -ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਘਰ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ l ਪਿਛਲੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ

ਲਗਦਾ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਇਛਾਵਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸਭ ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣਗੇ l ਸਭ ਨੇ ਲਾਈਕ, ਕਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੀ ਗਿਣ ਲਏ ਹੋਣਗੇ l ਕੁੱਝ ਵਧਾਈਆਂ ਨਾ ਆਈਆਂ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵੀ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣਗੇ l ਇੱਕ ਸਚਾਈ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ

ਭੂਤਕਾਲ ਬੀਤ ਗਏ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਾਂ l ਵਰਤਮਾਨ ਹੁਣ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਾਂ l ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਉਸ ਦੇ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ l ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

-ਕਿਸਾਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਪਈ ਇਹ ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਬਾਂ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ l ਉਸ ਮੁਲਕ ਦੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਬਣਾ

-ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਵਾਸਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮਿਥੇ ਗੋਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ

ਇਹ ਮੇਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਰਾਂ ਖਾਤਰ ਜਿਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ l ਇਹ ਮੇਰੇ ਜਾਗਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ l ਇਹ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਪਾਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਰੁਲਦੇ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ l ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਹਿਲ ਮੁਨਾਰਿਆਂ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ l ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਸ ਲਗਾ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ

ਸਾਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੁੱਖੀ ਮਿੱਸੀ ਖਾ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ l ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਲਗਦੀ ਹੈ l ਰੁੱਖੀ ਮਿੱਸੀ ਖਾ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ l ਜੇਕਰ ਇਹ

ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੇ ਵੱਧ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਭੇਡ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਪਰ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਯੂਦ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ

*ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਵੇਲਾ* -ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅੱਧੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਰੱਬ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ l ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦਾ ਮੁਲਕ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ l ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਭਾਵ

*Set and achieve goals*-ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤਬਹੁਤੇ ਇਨਸਾਨ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਮਿਥਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ l ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਮਿਥਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਂ ਤਰੀਕੇ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ l ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਕਿਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

-ਸਿਰਫ 3,536 ਹਫਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਉਮਰ 68 ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਉਮਰ 82 ਸਾਲ ਦੇ ਲਾਗੇ ਹੈ l ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਔਸਤਨ 3,536 ਹਫਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 4,264 ਹਫਤੇ ਜਿਉਂਦਾ

-ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਮੈਂ 17 ਕੁ ਸਾਲ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੰਪਨੀ ਖੋਲ੍ਹੀ l ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧ ਪੈਸੇ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਿਖਾਈ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ